Որպես լրագրող, ես պարտավոր եմ հրապարակել ճշգրիտ և հիմնավորված տեղեկություններ։ Այդ պատճառով ես ստիպված եմ վերլուծել և համեմատել Տավուշի մարզի բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ պաշտոնական աղբյուրներից ստացված տվյալները։
Իրավիճակը սկսվեց այն պահից, երբ 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին ես հարցում ուղարկեցի Տավուշի մարզպետ Հայկ Ղալումյանին՝ մարզի բնակչության վերաբերյալ տվյալներ ստանալու նպատակով։ Պատասխանը զարմանալիորեն տարբերվում էր իմ հիշողությունից և հայտնի փաստերից։ Ըստ աշխատակազմի՝ մարզի բնակչությունը կազմում էր 143․108 մարդ։
Սա խիստ տարբերվում էր ոչ միայն իմ հիշողությունից, այլև ապահովագրված փաստերից։ Տավուշի մարզը ձևավորվել է 1995-1996 թվականներին, և այդ ժամանակվա բնակչությունը կազմում էր մոտ 132 հազար մարդ։ Տարիների ընթացքում՝ արտերկիր արտագաղթի, Երևան և Հայաստանի այլ քաղաքներ տեղափոխությունների, ցածր ծնելիության և բնակչության նվազման պատճառով, մարզի բնակչությունը նվազել է։
Սկզբնական պատասխանի կասկածելի լինելը ինձ ստիպեց դիմել նոր հարցումով՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Այս անգամ աշխատակազմը հրաժարվեց տրամադրել տվյալները՝ ուղղորդելով ինձ՝ դիմել «պետական լիազոր մարմին»՝ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեին։
Վիճակագրական կոմիտեի պաշտոնական տվյալները, որոնք հիմնված են պետական հաշվառման վրա, անհամեմատելիորեն տարբերվում են մարզպետի ներկայացրած թիվից։ Ըստ կոմիտեի՝ 2006 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ մարզի մշտական բնակչությունը կազմել է 118 հազար մարդ, իսկ 2026 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ՝ 103 հազար 600 մարդ։
Այսպիսով, մենք ունենք հետևյալ պատկերը․
Պաշտոնական տվյալներ (Վիճակագրական կոմիտե)․ 103 հազար 600 մարդ (2026 թ․ հունվար)։
Ընտրողների թիվը (Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով)․ 103 հազար 467 մարդ (2026 թ․ հունիս)։
Մարզպետի ներկայացրած թիվը․ 143 հազար 108 մարդ։
Հարցը բաց թողնում է միայն մեկը․ ո՞ր աղբյուրից է վերցրել Տավուշի մարզպետը 143 հազար 108 թիվը։
Այս տարբերության հնարավոր պատճառը կարող է լինել մարզի ուսանողների, աշակերտների և նախադպրոցական տարիքի երեխաների թվաքանակի սխալ հաշվարկը։ 2025-2026 ուսումնական տարում մարզի հանրակրթական դպրոցներում հաշվառված աշակերտների թիվը կազմել է 15 հազար 468։ 12-րդ դասարանցիներից քչերը են եղել 18 տարեկան և ընդգրկված ընտրողների ցուցակներում։ Բացի դրանից, մարզում նախադպրոցական տարիքի երեխաների թիվը կազմում է մոտ 9 հազար։
Եթե հաշվի առնենք, որ 118 հազար բնակչությունից ավելի քան 15 հազարը դպրոցական է, իսկ 9 հազարն էլ նախադպրոցական տարիքի, ապա հասկանալի է, որ 103 հազար 467 ընտրողի թիվը ավելի ճշգրիտ է, քան 143 հազար 108-ը։
Այս իրավիճակը հարցեր է առաջացնում պաշտոնական տվյալների հավաստիության և պետական մարմինների կողմից տրամադրվող տեղեկատվության վերահսկման մասին։ Ինչպես լրագրող, ես կշարունակեմ հետևել այս հարցին և հրապարակել ճշգրիտ տվյալներ՝ ապահովելով հասարակության իրազեկվածությունը։
